Europol opublikował doroczny raport o sytuacji i tendencjach w zakresie terroryzmu w Unii Europejskiej. EU Terrorism Situation and Trend Report (TE-SAT) 2026 obejmuje dane za rok 2025. To najważniejszy zbiorczy dokument opisujący, jak wyglądało zagrożenie terrorystyczne w Europie w minionym roku. Powstaje na podstawie informacji przekazanych przez państwa członkowskie oraz danych o wyrokach zebranych przez Eurojust.
Liczby za 2025 rok
W 2025 roku dziesięć państw członkowskich zgłosiło łącznie 45 ataków terrorystycznych. Liczba ta obejmuje ataki dokonane, nieudane i udaremnione. 22 ataki faktycznie przeprowadzono, 20 udaremniono, a 3 zakończyły się niepowodzeniem. Ataki dokonane pociągnęły za sobą 6 ofiar śmiertelnych. To wyraźny spadek względem 2024 roku, gdy odnotowano 58 ataków w czternastu państwach, w tym 34 dokonane, powodujące 5 ofiar śmiertelnych. Jednocześnie rosła liczba zatrzymań. W 2025 roku aresztowano 486 osób podejrzanych o przestępstwa związane z terroryzmem w 21 państwach członkowskich. Rok wcześniej było ich 449, a w 2023 roku 426. Europol zaznacza, że spadek liczby ataków przy jednoczesnym wzroście liczby zatrzymań może świadczyć o skuteczności działań organów ścigania. Może też oznaczać, że skali zagrożenia terrorystycznego nie da się ocenić wyłącznie na podstawie liczby ataków czy aresztowań.
Średni wiek zatrzymanych w 2025 roku wyniósł 27 lat. 130 spośród nich miało 18 lat lub mniej. Najmłodszy zatrzymany miał 12 lat i był związany z terroryzmem prawicowym. Najstarszy miał 79 lat i był związany z terroryzmem lewicowym i anarchistycznym. Zdecydowaną większość zatrzymanych stanowili mężczyźni, 436 z 486. Wśród 47 kobiet niemal wszystkie, bo aż 43, zatrzymano w związku z terroryzmem dżihadystycznym. W zakończonych postępowaniach sądowych zgłoszonych do Eurojustu przez 21 państw członkowskich zapadło w 2025 roku 406 wyroków skazujących i 99 uniewinniających. Średni wymiar kary za przestępstwa terrorystyczne wyniósł sześć lat. Wyroki wahały się od dwóch miesięcy do dożywocia bez możliwości warunkowego zwolnienia. Najczęściej orzekano kary do pięciu lat pozbawienia wolności, aż w 67% przypadków. Kary dziesięciu lat lub dłuższe otrzymało 17% skazanych.
Cztery nurty terroryzmu i ich udział w statystykach
Europol tradycyjnie dzieli terroryzm w Unii na cztery główne nurty ideologiczne. Zastrzega przy tym, że podział ten służy wyłącznie celom analitycznym i nie ma wartości prawnej.
Terroryzm dżihadystyczny odpowiadał za największą liczbę ataków. Było ich 24, czyli około połowa wszystkich odnotowanych w 2025 roku. Dziewięć zostało faktycznie dokonanych, w Niemczech, Francji, Austrii, Irlandii i Hiszpanii. Piętnaście udaremniono. Ataki te były też najbardziej śmiercionośne. Spowodowały pięć ofiar śmiertelnych i 81 rannych. W obszarze aresztowań terroryzm dżihadystyczny odpowiadał za 347 zatrzymań w szesnastu państwach. Najwięcej w Hiszpanii, 100, i we Francji, 64. Wskaźnik skazań w zakończonych postępowaniach wyniósł 88%.
Terroryzm prawicowy obejmował pięć ataków. Jeden dokonano we Francji, cztery udaremniono, trzy we Francji i jeden w Irlandii. W tej kategorii zatrzymano 43 osoby w dziewięciu państwach, najwięcej w Niemczech i Holandii, po 8. Wskaźnik skazań również wyniósł 88%.
Terroryzm lewicowy i anarchistyczny odpowiadał za 12 ataków, z czego 11 dokonano. Miały miejsce głównie we Włoszech, 10, oraz w Grecji, 1. W tej kategorii, w przeciwieństwie do pozostałych, nie odnotowano ofiar. Celami ataków były niemal wyłącznie budynki i pojazdy. Zatrzymano 13 osób w sześciu państwach, głównie we Włoszech. Wskaźnik skazań w tej kategorii był najniższy spośród wszystkich czterech nurtów i wyniósł zaledwie 41%.
Terroryzm etnonacjonalistyczny i separatystyczny nie odnotował w 2025 roku żadnego zweryfikowanego ataku w Unii Europejskiej. Liczba aresztowań, 34 osoby w sześciu państwach, najwięcej we Włoszech (13) i Francji (7), wskazuje jednak, że zagrożenie to nadal istnieje. Najważniejszym wydarzeniem w tym obszarze było wezwanie Abdullaha Öcalana z 27 lutego 2025 roku do rozbrojenia i rozwiązania Partii Pracujących Kurdystanu (PKK). W maju organizacja ogłosiła zakończenie walki zbrojnej. Mimo politycznego znaczenia tej decyzji, kilka państw członkowskich oceniło, że nie doprowadziła ona jeszcze do istotnych zmian w strukturach wsparcia czy sposobie działania PKK na terenie Unii.
Rozmywające się granice ideologii
Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest to, że coraz trudniej jednoznacznie przypisać sprawców do jednej, spójnej ideologii. Obok ugruntowanych nurtów, czyli dżihadyzmu, terroryzmu prawicowego, lewicowego i etnonacjonalistycznego, pojawiają się zjawiska wymykające się klasycznym podziałom.
Europol opisuje na przykład grupy antyinstytucjonalne, które kwestionują demokratyczne instytucje i rządy prawa. Czerpią z narracji spiskowych i dezinformacyjnych. Nie każda osoba działająca w tym środowisku ma zamiar dokonać ataku, ale sama atmosfera nieufności i bańki informacyjne, w których te grupy funkcjonują, prowadzą do dalszej radykalizacji i obniżają próg akceptacji dla przemocy. Osobną kategorią jest tzw. nihilistyczny ekstremizm, zjawisko wywodzące się ze zdecentralizowanych społeczności internetowych gloryfikujących przemoc. Uczestnicy tych społeczności często nie mają spójnego celu ideologicznego, a przemoc traktowana jest jako wartość sama w sobie.
W tym kontekście raport szczegółowo opisuje tzw. sieć „The Com”, zdecentralizowany ekosystem internetowy. Można w nim wyróżnić trzy główne odłamy. Cyber Com zajmuje się atakami DDoS, doxingiem, swattingiem i ransomware. (S)extortion Com zajmuje się tzw. groomingiem i wymuszeniami seksualnymi wobec nieletnich, głównie dziewcząt, zmuszanych do dostarczania tzw. dowodów posłuszeństwa. Offline Com skupia się na atakach fizycznych: podpaleniach, atakach nożem, zabójstwach. Sieć ta powstała w bardzo nieformalny sposób. Jej korzenie sięgają 2020 roku, gdy piętnastoletni wówczas mieszkaniec Teksasu założył grupę, którą rok później sformalizował pod nazwą nawiązującą do lokalnego kodu pocztowego 764. Z tego niewielkiego początku wyrosła rozproszona, międzynarodowa struktura licząca dziś tysiące uczestników, głównie nastolatków i młodych dorosłych. Europol koordynuje od stycznia 2025 roku operację Project Compass, w którą zaangażowanych jest ponad dwudziescia krajów partnerskich, w tym Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Kanada i Polska. Do lutego 2026 roku doprowadziła ona do 30 zatrzymań i zidentyfikowania 179 kolejnych podejrzanych, a także do zabezpieczenia czterech ofiar w bezpośrednim niebezpieczeństwie i zidentyfikowania 62 kolejnych osób pokrzywdzonych wymagających wsparcia. W kwietniu 2025 roku aresztowano dwóch domniemanych liderów podgrupy 764, którym grozi dożywocie za kierowanie międzynarodową siecią wykorzystywania dzieci. Poza UE niektóre podmioty powiązane z tą siecią zostały w 2025 roku uznane za organizacje terrorystyczne. Kanada wpisała na taką listę The Maniacs Murder Cult oraz 764, a Wielka Brytania uznała The Maniacs Murder Cult za organizację terrorystyczną już w czerwcu 2025 roku. The Maniacs Murder Cult to neonazistowska grupa o rosyjsko-ukraińskim rodowodzie, powiązana z siecią The Com, nawołująca do przemocy motywowanej nienawiścią rasową, w tym podpaleń i zabójstw.
Granice ideologiczne rozmywają się też między dżihadyzmem a skrajną prawicą. Raport wskazuje na koncepcję „białego dżihadu” jako przykład wymiany idei między tymi dwoma, pozornie przeciwstawnymi nurtami. Coraz częściej sprawcami są też bardzo młodzi ludzie o powierzchownej znajomości ideologii. Ich radykalizacja bywa napędzana problemami zdrowia psychicznego i osobistymi urazami równie mocno co spójnym światopoglądem.
Zagrożenia hybrydowe: gdy sprawca działa przez pośredników
Raport osobno opisuje sposób, w jaki aktorzy zagrożeń hybrydowych (bardzo dyplomatyczne określenie często używane w dokumentach Europolu) wykorzystują pośredników do popełniania przestępstw o charakterze terrorystycznym. Europol podkreśla, że działania te wpisują się w szerszy cel strategiczny, czyli destabilizację. Chodzi o uporczywe, ukierunkowane i kumulatywne zakłócenia, a nie pojedynczy, przytłaczający atak. To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne. Przeciwnik nie dąży do jednego spektakularnego uderzenia, lecz do efektu skumulowanego, budowanego z wielu pozornie niepowiązanych ze sobą incydentów rozłożonych w czasie i przestrzeni.
Nie wszystkie czyny popełnione w tym kontekście są klasyfikowane jako terroryzm. Europol zaznacza, że część z nich mieści się w innych kategoriach prawnych, mimo że służy temu samemu celowi strategicznemu. Same osoby wykorzystywane jako wykonawcy bywają przy tym nieświadome szerszych celów operacji, które wykonują. Są traktowane przez zlecających jako zasób jednorazowego użytku: pozyskiwane, wykorzystywane do pojedynczego zadania i pozostawiane samym sobie, niezależnie od tego, czy zostaną zatrzymane, czy nie.
Ten sam wątek powraca w części raportu poświęconej perspektywom na przyszłość. Europol wskazuje tam, że wśród czynników kształtujących krajobraz zagrożenia znajduje się rosnąca liczba aktorów, którzy mogą kierować działaniami przypominającymi modus operandi terroryzmu, umożliwiać je lub się nimi posługiwać, nie realizując ich bezpośrednio. Obok aktorów zagrożeń hybrydowych wymienia się w tym kontekście również sieci przestępcze oraz osoby motywowane głównie skłonnością do przemocy. Skutkiem takiego układu jest coraz trudniejsze rozróżnienie między terroryzmem a innymi formami przemocy czy działalności przestępczej. Część aktorów steruje lub ułatwia działania terrorystyczne, nie wykonując ich osobiście. Inni jednocześnie angażują się w zwykłą przestępczość zorganizowaną, co dodatkowo zaciera granice odpowiedzialności i utrudnia jednoznaczną klasyfikację prawną poszczególnych incydentów.
Środowisko internetowe jako narzędzie operacyjne
Internet pozostaje kluczowym środowiskiem radykalizacji, rekrutacji i koordynacji działań terrorystycznych we wszystkich czterech nurtach ideologicznych. Treści o charakterze granicznym, czyli takie, które nie łamią jeszcze prawa, ale przygotowują grunt pod dalszą radykalizację, działają jako łatwy punkt wejścia. Część użytkowników przechodzi z czasem do sieci udostępniających już jawnie terrorystyczne materiały, zwykle migrując przy tym z platform mainstreamowych na bardziej zabezpieczone i prywatne kanały.
Sztuczna inteligencja była w 2025 roku wykorzystywana przez terrorystów i ekstremistów na kilka sposobów. Służyła do tworzenia i edycji propagandy, w tym deepfake’ów, memów i grafik. Wspomagała też rekrutację poprzez boty i chatboty oparte na dużych modelach językowych. Większość treści generowanych przez AI stanowiła materiał określany jako „awful but lawful”, obrzydliwy, ale legalny, a nie wprost nielegalne treści terrorystyczne, ponieważ większość narzędzi AI jest trenowana tak, by takich treści nie tworzyć. Część użytkowników próbowała jednak obejść te zabezpieczenia, odpowiednio manipulując treścią zapytań, tak by model wygenerował materiał, którego normalnie by odmówił.
Coraz większą rolę odgrywają też technologie oparte na blockchainie i zdecentralizowane usługi internetowe. W odróżnieniu od tradycyjnych platform, gdzie jedna firma przechowuje dane na własnych serwerach i może je usunąć, dane w sieciach zdecentralizowanych są rozproszone między wieloma niezależnymi węzłami jednocześnie. Nie ma jednego administratora, który mógłby trwale skasować treść, bo jej kopie istnieją równolegle w wielu miejscach. Utrudnia to całkowite usunięcie treści. Użytkownicy tworzą kanały zapasowe i fałszywe tożsamości, które automatycznie się odtwarzają, gdy inna instancja zostanie usunięta.
Kontekst geopolityczny
Konflikty i wydarzenia poza granicami Unii nadal silnie kształtowały krajobraz zagrożenia wewnątrz UE. Atak Hamasu z 7 października 2023 roku i jego następstwa nadal wpływały na bezpieczeństwo wewnętrzne Unii w 2025 roku. Był wykorzystywany przez ugrupowania dżihadystyczne, prawicowe i lewicowe do mobilizowania poparcia i wzmacniania własnych narracji, często o charakterze antyizraelskim, antysemickim lub antyzachodnim.
Wojna Rosji przeciwko Ukrainie nadal pojawiała się w narracjach terrorystycznych i ekstremistycznych, zwłaszcza w kręgach prawicowych. Raport ocenia jednak, że jej obecność była mniej widoczna niż w poprzednich latach. Konflikt pozostaje punktem ideologicznego rozłamu. Część aktorów przedstawia Rosję pozytywnie jako siłę antyzachodnią, inni przyjmują stanowiska prougraińskie. Utrzymują się też obawy, że wojna może ułatwiać zdobywanie umiejętności przydatnych w działaniach ekstremistycznych, nielegalny handel bronią oraz pogłębiać podziały społeczne wewnątrz Unii.
Perspektywy na przyszłość
Europol ocenia, że zagrożenie terroryzmem w Unii pozostanie wysoce dynamiczne. Ataki o niskim stopniu złożoności, wymagające prostego planowania i łatwo dostępnych narzędzi, najprawdopodobniej pozostaną dominującym zagrożeniem. Mogą nawet zyskiwać na częstotliwości, właśnie ze względu na trudność ich wykrycia i udaremnienia. Dżihadyzm najprawdopodobniej nadal będzie odpowiadał za większość ataków i zatrzymań.
Jednocześnie raport nie wyklucza możliwości bardziej złożonych lub zakrojonych na szeroką skalę ataków. Do czynników ryzyka Europol zalicza powracających zagranicznych bojowników oraz osoby skazane za przestępstwa terrorystyczne, które wychodzą z więzienia, wciąż dysponując operacyjną wiedzą i doświadczeniem. Rywalizacja o rozgłos w internetowych ekosystemach ekstremistycznych oraz swoista gamifikacja przemocy mogą dodatkowo skłaniać niektóre osoby do planowania bardziej wyrafinowanych i spektakularnych ataków.
Źródła
- Europol, European Union Terrorism Situation and Trend Report (TE-SAT) 2026, Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2026 http://europol.europa.eu/cms/sites/default/files/documents/EU-TE-SAT-2026.pdf
- Europol, Project Compass – A project dedicated to fighting against The Com http://europol.europa.eu/how-we-work/operations/project-compass
- BleepingComputer, Europol flags 4,340 URLs for removal in 'The Com’ crackdown http://bleepingcomputer.com/news/security/europol-flags-4-340-urls-for-removal-in-the-com-crackdown/
- CyberScoop, Project Compass is Europol’s new playbook for taking on The Com http://cyberscoop.com/project-compass-the-com-europol/
Treść informacji zawartych na stronie wyraża wyłącznie prywatne poglądy autorki i nie może być utożsamiana z instytucją, w której jest ona zatrudniona.