Niemieckie służby bezpieczeństwa zainaugurowały wspólną kampanię informacyjną pod hasłem „Werde kein Wegwerf-Agent”, co można tłumaczyć jako „Nie bądź agentem jednorazowego użytku”. Jej głównym celem jest uświadomienie obywatelom, że obce służby wywiadowcze coraz częściej sięgają po osoby postronne, aby wykonywały dla nich działania wywiadowcze czy sabotażowe, często bez pełnej wiedzy o charakterze powierzonych zadań.
Kim jest „agent jednorazowego użytku”?
Określenie „agent jednorazowego użytku” odnosi się do osób, które nie mają przeszkolenia wywiadowczego, nie są zawodowymi szpiegami, a mimo to zostają zwerbowane do wykonania określonych czynności. Ich rola jest prosta i ograniczona – mają zebrać dane, zrobić zdjęcia, dostarczyć informacje, a czasem dokonać aktów wandalizmu czy sabotażu. Po wykonaniu zadania lub w przypadku wpadki – aresztowania czy skazania – przestają być potrzebni i są natychmiast porzucani przez swoich zleceniodawców. Obce służby traktują ich jak narzędzie, które można łatwo zastąpić – stąd określenie „jednorazowego użytku”.
Rekrutacja takich osób przebiega najczęściej za pośrednictwem internetu. Agenci obcych państw nawiązują kontakt w mediach społecznościowych lub na komunikatorach (przede wszystkim Telegram), bądź w darknecie często podszywając się pod organizacje, grupy aktywistyczne albo osoby prywatne. Początkowo rozmowy mogą wydawać się niewinne – dotyczą bieżących wydarzeń, wyrażania poglądów politycznych czy krytyki władz. Dopiero później pojawia się propozycja współpracy, najpierw symboliczna (kolportowanie prorosyjskiej propagandy, dokonywanie antyukraińskich wpisów w mediach społecznościowych), a następnie coraz bardziej angażująca (zbieranie informacji, przeprowadzenie aktu sabotażu). W zamian oferowane są niewielkie kwoty, które mają zachęcić do kontynuowania działań i budować poczucie lojalności wobec „zleceniodawcy”, które potem rosną, ale te stawki i tak nie są powalające w kontekście faktu, że „sabotażyści z Telegrama” ryzykują wieloletni pobyt w więzieniu.
Typowe zadania powierzane agentom jednorazowego użytku:
Agenci jednorazowego użytku wykorzystywani są do:
- wykonywania zdjęć lub nagrań infrastruktury krytycznej
- wykonywanie zdjęć obiektów wojskowych, lotnisk, stacji kolejowych czy zakładów przemysłowych,
- obserwacji ruchu wojsk lub pojazdów policyjnych,
- kolportowania materiałów propagandowych lub dezinformacyjnych,
- aktów sabotażu, takich jak niszczenie sprzętu czy podpalenia,
- szerzenia treści destabilizujących w internecie.
Zadania te są z pozoru proste i nie wymagają specjalistycznego przygotowania, jednak ich skutki mogą być poważne – od narażenia infrastruktury krytycznej, przez wsparcie operacji wywiadowczych, po realne zagrożenie życia i zdrowia obywateli.
Konsekwencje prawne
Niemieckie prawo traktuje takie działania z najwyższą surowością. Za działalność agenturalną na rzecz obcego państwa lub za sabotaż przewidziane są wieloletnie kary więzienia – od kilku do nawet dziesięciu lat. Co istotne, odpowiedzialność karną ponosi sam wykonawca czynności, niezależnie od tego, czy miał świadomość, kto naprawdę zlecił mu zadanie. To oznacza, że osoba skuszona przez obietnicę łatwego zarobku lub wciągnięta w pozornie niewinną współpracę może znaleźć się w sytuacji, w której to ona sama staje się głównym sprawcą przestępstwa i ponosi wszelkie konsekwencje. Anonimowy zleceniodawca znika jak kamfora, a agent jednorazowego użytku najczęściej nie dysponuje żadnymi informacjami pozwalającymi zidentyfikować zleceniodawcę.
Cele kampanii informacyjnej
Kampania „Nie bądż agentem jednorazowego użytku” ma podwójny wymiar. Po pierwsze, ma ostrzegać potencjalne ofiary rekrutacji przed mechanizmami stosowanymi przez obce służby. Pokazuje, jak łatwo można dać się wciągnąć w działania, których skutków się nie przewiduje. Po drugie, ma charakter prewencyjny – uświadamia, że każda nietypowa propozycja współpracy otrzymana w internecie, zwłaszcza dotycząca fotografowania obiektów wojskowych czy przekazywania informacji o ruchach wojsk, powinna wzbudzać czujność i być natychmiast zgłaszana odpowiednim instytucjom.
Kampania jest reakcją na rosnące napięcia geopolityczne i coraz częstsze przypadki ingerencji obcych wywiadów w życie polityczne i społeczne Niemiec. Służby bezpieczeństwa podkreślają, że Rosja w szczególności intensywnie poszukuje takich „agentów jednorazowego użytku”, aby prowadzić działania destabilizacyjne na terenie Europy. Wykorzystywanie osób postronnych, często młodych czy zmagających się z problemami finansowymi, pozwala wywiadom obcych państw działać tanio, szybko i bez większego ryzyka dla własnych struktur.
Wnioski
Zjawisko agentów jednorazowego użytku jest groźne zarówno dla bezpieczeństwa państwa, jak i dla samych rekrutowanych. Dla służb obcych państw są oni jedynie narzędziem, które po wykorzystaniu można bez wahania odrzucić. Dla nich samych konsekwencje bywają dramatyczne – od odpowiedzialności karnej po społeczne napiętnowanie. Niemiecka kampania przypomina, że czujność obywateli jest kluczowym elementem bezpieczeństwa narodowego. Nawet najprostsze zadanie zlecane anonimowo w internecie może być elementem większej operacji wywiadowczej, a decyzja o jego wykonaniu może na zawsze zaważyć na życiu osoby, która dała się zwerbować.
Źródła: https://www.bka.de/DE/Landingpages/LLA/lla_node.html
