O artykule „Russia’s Shadow War Against the West” autorstwa Setha G. Jonesa, opublikowanym w marcu 2025 roku przez CSIS, pisaliśmy na tym portalu już wcześniej. Poniżej prezentujemy najważniejsze dane i statystyki przytoczone w tym opracowaniu, które pozostaje jednym z najlepszych tekstów poświęconych tej tematyce, jakie ukazały się w ostatnim czasie.
Autor dowodzi, że Rosja prowadzi szeroko zakrojoną kampanię sabotażu i działań dywersyjnych wymierzonych w cele w Europie i Stanach Zjednoczonych. Działania te tworzą „cieniową wojnę”, toczoną równolegle do oficjalnych operacji wojskowych. Liczba takich ataków dramatycznie wzrosła po 2022 roku, co świadczy o eskalacji rosyjskich aktywności i braku skutecznej strategii przeciwdziałania po stronie Zachodu.
Kluczowe elementy analizy
Kontekst i tempo eskalacji
- Między 2022 a marcem 2025 roku CSIS zebrało dane o fizycznych atakach (zarówno sabotażach, jak i działaniach subwersyjnych), które mają przypisane co najmniej trzy niezależne źródła potwierdzające rosyjskie zaangażowanie.
- Liczba udokumentowanych ataków rosła wykładniczo – m.in. w Europie ich liczba niemal się potroiła między 2023 a 2024 rokiem.
- Operacje tego typu obejmują działania poniżej progu klasycznej wojny, często trudne do jednoznacznego przypisania sprawstwa.
Motywacje i cele Federacji Rosyjskiej
Autor wyróżnia kilka kluczowych celów, które – zdaniem analizy – Rosja stara się osiągnąć poprzez ataki podprogowe:
- zmuszenie państw zachodnich do ograniczenia wsparcia dla Ukrainy;
- wywieranie presji i zastraszanie, przy jednoczesnym unikaniu eskalacji do formalnego konfliktu;
- podważanie zaufania obywateli do instytucji państwowych oraz osłabianie spójności sojuszy (np. NATO i UE);
- tworzenie napięć wewnętrznych w państwach Zachodu – politycznych, społecznych i gospodarczych.
Działania poniżej progu eskalacji pozwalają Kremlowi szybko reagować i unikać odpowiedzialności za otwarte akty agresji. Pojęcia takie jak „aktywne środki” (active measures) czy „wojna hybrydowa” są bezpośrednim nawiązaniem do tej tradycji rosyjskich operacji wpływu.
Kluczowi aktorzy i struktury
- Operacje podprogowe są koordynowane na najwyższym szczeblu władzy – w kręgu Kremla, m.in. przez Komitety Specjalnego Wpływu, ustanowione w 2022 roku.
- Do realizacji fizycznych operacji wykorzystywany jest przede wszystkim GRU (rosyjski wywiad wojskowy), w tym jego wyspecjalizowane jednostki, takie jak 29155 i 54654, które specjalizują się w działaniach nieregularnych i sabotażu.
- Oprócz GRU, w operacje te zaangażowane są także inne agencje: SVR, FSB oraz GUGI (odpowiedzialna za tzw. „głęboką wojnę morską”), zwłaszcza w kontekście ataków na podmorską infrastrukturę – kable światłowodowe i instalacje offshore.
- Rosja często korzysta również z lokalnych pośredników – organizacji przestępczych, rekrutów transnarodowych lub firm działających pod przykryciem.
Trendy: cele, metody, geografia
Typowe cele ataków:
- sektor transportu (pociągi, samoloty, infrastruktura logistyczna) — 27 % ataków,
- cele rządowe (bazy wojskowe, urzędy, osoby publiczne) — ok. 27 %,
- infrastruktura krytyczna (linie przesyłowe, kable podmorskie) — 21 %,
- przemysł i sektor obronny — ok. 21 %.
Najczęściej stosowane metody i narzędzia:
- wybuchy i środki zapalne — 35 %,
- narzędzia tępe lub ostre (np. kotwice do przecięcia kabli) — 27 %,
- ataki elektroniczne — 15 %,
- instrumentalizacja migrantów — 8 %,
- użycie broni palnej — 2 %.
Jednym z bardziej niekonwencjonalnych przykładów było nadanie przesyłek z materiałami wybuchowymi ukrytymi w masażerach. Ładunki te eksplodowały lub zapalały się w hubach logistycznych bądź podczas transportu, powodując opóźnienia w dostawach.
Rosja wykorzystuje również zakłócanie sygnałów GPS, ataki cybernetyczne o skutkach fizycznych oraz statki handlowe (tzw. flota cieni) które uczestniczą w podejrzanych operacjach sabotażowych.
Geografia działań:
- koncentracja aktywności na wschodniej flance NATO – w Polsce, Estonii, Litwie, Łotwie i Finlandii,
- aktywność także w państwach zachodnich (m.in. Niemcy, Wielka Brytania, Hiszpania),
- brak ataków w krajach relatywnie przyjaznych Rosji, takich jak Węgry czy Serbia.
https://www.csis.org/analysis/russias-shadow-war-against-west?utm_source=chatgpt.com